Το wiki για την ελληνική επιστημονική φαντασία και τη λογοτεχνία του φανταστικού γενικότερα, είναι -ελπίζουμε- χρήσιμο σε όλους μας: Όσοι διαβάζουμε επιστημονική φαντασία, γράφουμε, ή ασχολούμαστε επαγγελματικά με αυτήν, θα βρούμε εδώ εγκυκλοπαιδικά λήμματα για κάθε πρόσωπο, έντυπο, ιστοσελίδα, λέσχη, γεγονός και γενικότερα κάθε τι που έχει σχέση με την ελληνική εφ. Σήμερα (Απρίλιος 2017) έχει 170+ λήμματα και καθημερινά επεκτείνεται. Για να πετύχει όμως συντομότερα την επιθυμητή πληρότητα πρέπει να αποκτήσει συλλογικό χαρακτήρα: Κάντε registration και συμβάλετε γράφοντας νέα λήμματα ή βελτιώνοντας αυτά που ήδη υπάρχουν! (απαραίτητη επισήμανση: πριν αποφασίσετε να πάρετε μέρος, διαβάστε τους κανόνες συμμετοχής και χρήσης καθώς και τις συχνές ερωτήσεις - απαντήσεις).

Λήμμα της εβδομάδας: Γιώτα Καλλιακμάνη

H Γιώτα Καλλιακμάνη στο εργαστήριό της (1977)
H Γιώτα Καλλιακμάνη στο εργαστήριό της (1977)

Γεννήθηκε στην Αθήνα. Η καταγωγή του πατέρα της ήταν από το Αγρίνιο. Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με δάσκαλο στη ζωγραφική τον Γιάννη Μόραλη και στη χαρακτική τον χαράκτη και ζωγράφο (και μετέπειτα Πρύτανη της ΑΣΚΤ) Κώστα Γραμματόπουλο. Κοντά στον δεύτερο διδάχτηκε και την τέχνη του βιβλίου, στο περίφημο ομώνυμο εργαστήριο που είχε ιδρύσει ο Γραμματόπουλος.

Το 1973 η Καλλιακμάνη πήγε στο Παρίσι, αρχικά για ένα χρόνο, όπου έκανε μεταπτυχιακές σπουδές πλάι στον χαράκτη Καμί, για τη διδασκαλία της τέχνης στα παιδιά.

Το 1966, φοιτήτρια ακόμα, η Καλλιακμάνη έκανε την πρώτη έκθεση ζωγραφικής μαζί με την Άρια Κομιανού (γκαλερί Άστορ). Γράφει ο Νίκος Ζίας στη Μεσημβρινή της 28ης Μαΐου 1966: «Οι καλλιτέχνιδες Άρια Κομιανού και Γιώτα Καλλιακμάνη (...) ανήκουν στην νέα καλλιτεχνική γενεά που από τα πρώτα βήματά της πειραματίζεται στην αφηρημένη τέχνη. Κοινή καταγωγή τους η μαθητεία στην χαρακτική στον ίδιο δάσκαλο (...) Βαρύτερη, κάποτε συγκεχυμένη η ζωγραφική της Καλλιακμάνη, βρίσκεται στους περισσότερους πίνακες στο στάδιο των αναζητήσεων. Έντονα χρώματα που δεν υποτάσσονται στην ενότητα του έργου, δείχνουν ακριβώς το δρόμο που έχει να τραβήξει ακόμα η νέα ζωγράφος, ενώ η ισορροπία ορισμένων έργων προλέγει τις δυνατότητες που έχει να φτάσει στον προορισμό της». Στην πρόσκληση της συγκεκριμένης έκθεσης (...)

Για το πλήρες λήμμα, κάντε κλικ στον τίτλο του

Λήμμα προηγούμενης εβδομάδας: Ανθολογία Γαλαξία - Σώκου (1961-1978)

Το εξώφυλλο πρώτης έκδοσης (αριστερά) & της επανέκδοσης
Το εξώφυλλο πρώτης έκδοσης (αριστερά) & της επανέκδοσης
Ανθολογία διηγημάτων επιστημονικής φαντασίας, σε επιλογή και μετάφραση Ροζίτας Σώκου.

Κυκλοφόρησε το 1961 από τις εκδόσεις Γαλαξίας με τίτλο Φανταστικά Διηγήματα και αποτέλεσε την πρώτη συγκροτημένη προσπάθεια να παρουσιαστεί η σύγχρονη επιστημονική φαντασία στους Έλληνες αναγνώστες. Στις πρώτες σελίδες αναφέρεται: «Εξετυπώθη τον Ιούνιον του 1961 εις το Εργοστάσιον Γραφικών Τεχνών Ι. Μακρή, printed in Greece». Ωστόσο σε αυτή την πρώτη έκδοση δεν δινόταν καμία πληροφορία για την ανθολόγο και μεταφράστρια. Επανακυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ερμείας («σειρά Γαλαξίας») το 1978, με τίτλο Επιστημονική Φαντασία και υπέρτιτλο Τα καλύτερα διηγήματα του κόσμου (σελ. 175) και την πληροφορία ότι τα διηγήματα είχε επιλέξει και μεταφράσει η Σώκου.

Επιπλέον μαθαίνουμε ότι η επιλογή των διηγημάτων έγινε «από διάφορες αμερικανικές εκδόσεις της δεκαετίας 1950-1960», χωρίς ωστόσο να σημειώνεται το έντυπο πρώτης δημοσίευσης και ο πρωτότυπος τίτλος τους. Για αυτά τα στοιχεία, βλ. παρακάτω. Ορισμένα είχαν δημοσιευθεί νωρίτερα στα ελληνικά στο περιοδικό Εκλογή, με το οποίο ο Σώκου συνεργαζόταν από το 1955.

Η ανθολογία περιείχε τα διηγήματα:
  • Ισαάκ Ασίμοφ, «Οι κυνηγοί του διαστήματος». Πρωτότυπος τίτλος (...)

Για το πλήρες λήμμα, κάντε κλικ στον τίτλο του

Παλιότερο λήμμα: Χρονολογική ανθολογία εφ των εκδ. Εξάντα

Το εξώφυλλο του πρώτου τόμου (εσωτ. & εξωτ.) και δεξιά εκείνο της ανατύπωσης
Το εξώφυλλο του πρώτου τόμου (εσωτ. & εξωτ.) και δεξιά εκείνο της ανατύπωσης

Σειρά «χρονολογικής» ανθολογίας διηγημάτων επιστημονικής φαντασίας αποτελούμενη από τέσσερις τόμους, που εκδόθηκαν το 1976-1977 από τον Εξάντα, σε επιμέλεια και εισαγωγή Βασίλη Καλλιπολίτη. Περιείχε συνολικά 56 διηγήματα.

Οι περίοδοι που κάλυπταν οι τέσσερις τόμοι ήταν:
Τόμος 1, 1934-1950
Τόμοι 2 & 3, 1951-1965
Τόμος 4, 1966-1976

H σειρά αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τη γνωριμία του ελληνικού κοινού με τη σύγχρονη επιστημονική φαντασία. Η μόνη προηγούμενη προσπάθεια παρουσίασης της νεότερης εφ στην Ελλάδα είχε γίνει με την ανθολογία της Ροζίτας Σώκου που χρονολογούταν στο 1961, δηλ. 15 ολόκληρα χρόνια πριν.

Γράφει ο Δημήτρης Αρβανίτης στα Φανταστικά Χρονικά (τ. 7): «Οι ανθολογίες του Εξάντα, έργο του Βασίλη Καλλιπολίτη, εξακολουθούν να είναι το σημαντικότερο εκδοτικό επίτευγμα στο χώρο της εφ στην Ελλάδα. Όχι μόνο συγκέντρωσε τα αντιπροσωπευτικότερα διηγήματα του είδους χρονολογικά και θεματολογικά ως τα μέσα της δεκαετίας του '70, γνωρίζοντάς μας για πρώτη φορά δημιουργούς και στιλ που αγνοούσαμε, όχι μόνο μας έδωσε την πιο σφαιρική και αποκαλυπτική εικόνα για ένα λογοτεχνικό ρεύμα που αντιμετωπιζόταν ως παραλογοτεχνία, αλλά έθεσε κι ένα πρότυπο εργασίας. Μ' αυτό εννοώ ότι η σοβαρότητα και η διεξοδικότητα της εργασίας του είναι ένα παράδειγμα που προσπαθήσαμε να ακολουθήσουμε όσοι ασχοληθήκαμε με το χώρο, ένα παράδειγμα που εξακολουθεί να παραμένει αξεπέραστο, κι αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε». Για το ίδιο θέμα, ο Γιώργος Μπαζίνας στο τ. 11:
Φανζίν Ανδρομέδα (...)

Για το πλήρες λήμμα, κάντε κλικ στον τίτλο του

Παλιότερο λήμμα: Φανζίν Ανδρομέδα

Το εξώφυλλο των δύο πρώτων τευχών του fanzine
Το εξώφυλλο των δύο πρώτων τευχών του fanzine

Η «Ανδρομέδα» ήταν φανζίν επιστημονικής φαντασίας που εκδόθηκε το Σεπτέμβριο 1990 από τον Χρήστο Λάζο.

Το 1977 ο Χρήστος Λάζος είχε εκδώσει το περιοδικό «Ανδρομέδα» η κυκλοφορία του οποίου είχε διακοπεί με το πρώτο κιόλας τεύχος. Δεκατρία χρόνια μετά επανήλθε με το ομώνυμο -φωτοτυπημένο- φανζίν, γράφοντας στο σημείωμα του εκδότη: «Φίλοι αναγνώστες, η απουσία ενός περιοδικού με ύλη καθαρά επιστημονικής φαντασίας και φαντασίας γενικά είναι έντονα αισθητή, και το κενό αυτό σκοπεύει να καλύψει η (μικρή) Ανδρομέδα, ένα διμηνιαίο περιοδικό φανταστικής λογοτεχνίας. Και αναφέρω τη λέξη 'μικρή', επειδή η μεγάλη Ανδρομέδα είχε κυκλοφορήσει το 1978 σε ένα και μοναδικό τεύχος χωρίς να συνεχίσει (...) Μετά από τόσα χρόνια πιστεύω ότι μπορεί να ξαναγίνει μια νέα απόπειρα για την κυκλοφορία της, ειδικά μετά τη λήξη (;) της κυκλοφορίας του Απαγορευμένου Πλανήτη (...) Η νέα Ανδρομέδα ξεκινά και αυτή σαν περιοδικό φαν, δηλ. με μορφή μη εμπορική, εκτύπωση, διανομή κλπ. ενώ σκοπός της είναι να φτάσει να γίνει ένα πλατύ περιοδικό της εφ αν το επιτρέψουν οι αντικειμενικές συνθήκες».

Το πρώτο τεύχος του φανζίν είχε 30 σελίδες μεγάλου μεγέθους ενώ τα μεταγενέστερα τεύχη είχαν ως και 40 σελίδες. Η ύλη του κατά κύριο λόγο περιστρέφονταν γύρω από την ελληνική επιστημονική φαντασία. Κάθε τεύχος είχε τρία συνήθως πρωτότυπα διηγήματα ενώ γίνονταν κριτικές αναφορές σε νέες ή παλιότερες εκδόσεις ελλήνων συγγραφέων.

Τακτική ήταν η στήλη «Η ελληνική λογοτεχνία της εφ σήμερα» με σύντομη παρουσίαση ενός νέου κάθε φορά βιβλίου ελληνικής επιστημονικής φαντασίας. Στα έξι πρώτα τεύχη της Ανδρομέδας η στήλη παρουσίασε:

  • Δημήτρης Λιμπερόπουλος, Ο κατακλυσμός, εκδ. Βασδέκη
  • Γιάννης Μπαρτζής, UFO στα Διγγελιώτικα, εκδ. Καστανιώτη
  • Κίρα Σίνου, Ο τελευταίος βασιλιάς της Ατλαντίδας
  • Αριστείδης Κάντας, Στο περιθώριο της πόλης
  • Διάφοροι, Διηγήματα επιστημονικής φαντασίας, εκδ. ΓΓ Νέας Γενιάς
  • Αρίων, Ετοπία

Στη διαδρομή της, η Ανδρομέδα δημοσίευσε τα ακόλουθα διηγήματα ελλήνων συγγραφέων.
  • Μιχάλη Παπανατσίδη, Ανθρώπινη αναγκαιότης, τ. 1
  • Χρήστου Λάζου, Πάσο, τ. 2
  • Δημήτρη Περετζή, Το ταξίδι (...)

Για το πλήρες λήμμα, κάντε κλικ στον τίτλο του

Παλιότερο λήμμα: Διονύσης Καλαμβρέζος

Ο Διονύσης Καλαμβρέζος, φωτ. Ν.Α., 2016
Ο Διονύσης Καλαμβρέζος, φωτ. Ν.Α., 2016

Ο Διονύσης Καλαμβρέζος είναι συγγραφέας έργων επιστημονικής φαντασίας.

Γεννήθηκε στη Ζάκυνθο. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, διεθνές δίκαιο και σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία στα Πανεπιστήμια Λονδίνου (LSE) και Παρισιού (PARIS-II). Εκπόνησε διδακτορική διατριβή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών με θέμα τον ελληνισμό της Ρωσίας/ΕΣΣΔ μετά το 1991.

Εισήλθε στη διπλωματική υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών το 1990. Με την ιδιότητα αυτή έχει υπηρετήσει σε διπλωματικές αρχές της Ελλάδας στη Μόσχα, στο Πεκίνο, στη Νέα Υόρκη και στην ΕΕ.

Εργογραφία

Συλλογές διηγημάτων
  • Ο πολλαπλός κόσμος, σελ. 208, εκδ. Αίολος, 2006,
  • Ιστορίες ερημιτών, ναυαγών (...)

Για το πλήρες λήμμα, κάντε κλικ στον τίτλο του

Παλιότερο λήμμα: Ελληνική βιβλιογραφία φανταστικού 2016

Το 2016 εκδόθηκαν στα ελληνικά τα ακόλουθα βιβλία & περιοδικά λογοτεχνίας του φανταστικού:

βιβλία - πρωτότυπο στα ελληνικά στοιχεία έκδοσης
Ευθυμία Ε. Δεσποτάκη, Πνεύματα, μια ιστορία της πικρής στροφής, μυθιστόρημα, εκδ. mamaya, σελ. 336, διαστ. 21,0Χ14,0 εκ., ISBN 978-618-5224-03-5, τιμή 12.90€
Φαντασία, πρώτο μυθιστόρημα της Δεσποτάκη. Έχει επίσης δημοσιεύσει τη συλλογή διηγημάτων Από το γυαλί
Ανδρέας Μιχαηλίδης, Το αμόνι που τραγουδά, μυθιστόρημα. Εκδ. mamaya, σελ. 192, διαστ. 21x14εκ., ISBN 978-618-5224-04-2, τιμή 9.90€
Φαντασία, πρώτο μυθιστόρημα του μεταφραστή Ανδρέα Μιχαηλίδη.
Γιώργος Λαγκώνας, Των υδάτων του ουρανού, τρόμος, εκδ. Όστρια, σελ. 258, διαστ. 21x14εκ., ISBN 978-960-604-091-8, τιμή 13€
Μυθιστόρημα, πρώτο του συγγραφέα που έχει εκδώσει επίσης τη συλλογή διηγημάτων Μεσονυκτικό
Ανδρέας Μιχαηλίδης, Ο εθισμός του Κριστιάν Αμπρόζ, #1: Η αγάπη σου μου Fhtagn, νουβέλα, εκδ. Nightread/Ars Nocturna. σελ.78, διαστ. 21Χ14 εκ., ISBN ΧΧΧΧ, τιμή 4,45€
Νουβέλα (...)

Για το πλήρες λήμμα, κάντε κλικ στον τίτλο του